{"id":287,"date":"2025-10-23T11:32:42","date_gmt":"2025-10-23T09:32:42","guid":{"rendered":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/?p=287"},"modified":"2025-10-23T11:32:42","modified_gmt":"2025-10-23T09:32:42","slug":"halloween","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/?p=287","title":{"rendered":"Halloween"},"content":{"rendered":"\n

 zwyczaj<\/a> zwi\u0105zany z maskarad\u0105<\/a>, obchodzony w licznych krajach 31 pa\u017adziernika<\/a> wieczorem. Odniesienia do Halloween s\u0105 widoczne w kulturze popularnej<\/a>, g\u0142\u00f3wnie ameryka\u0144skiej<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Halloween jest obchodzony najhuczniej w\u00a0krajach anglosaskich<\/a>, takich jak\u00a0Stany Zjednoczone<\/a>,\u00a0Kanada<\/a>,\u00a0Irlandia<\/a>,\u00a0Australia<\/a>\u00a0i\u00a0Wielka Brytania<\/a>. Mimo \u017ce dzie\u0144 nie jest \u015bwi\u0119tem urz\u0119dowym, cieszy si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 po \u015bwi\u0119tach\u00a0Bo\u017cego Narodzenia<\/a>. Zwyczaj obchodzenia Halloween pojawi\u0142 si\u0119 w\u00a0Polsce<\/a>\u00a0w latach 90. XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnym symbolem tradycji jest wydr\u0105\u017cona i pod\u015bwietlona od \u015brodka dynia<\/a> z wyszczerbionymi z\u0119bami. Inne popularne motywy to duchy<\/a>, demony<\/a>, zombie<\/a>, wampiry<\/a>, czarownice<\/a>, trupie czaszki<\/a>, nietoperze<\/a>, czarne koty<\/a>, paj\u0119czyny<\/a>, Wilko\u0142aki<\/a> itp.<\/p>\n\n\n\n

Dok\u0142adna geneza Halloween nie jest znana. Mo\u017ce ni\u0105 by\u0107\u00a0rzymskie<\/a>\u00a0\u015bwi\u0119to na cze\u015b\u0107 b\u00f3stwa owoc\u00f3w i nasion (Pomony<\/a>) albo celtyckie \u015bwi\u0119to na powitanie zimy.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug tej drugiej teorii Halloween wywodzi si\u0119 z obchodzonego w Europie p\u00f3\u0142nocnej \u015bwi\u0119ta z okazji ko\u0144ca jesieni a pocz\u0105tku zimy, znanego na terenach irlandzkich jako\u00a0Samhain<\/a>\u00a0(\u201ekoniec lata\u201d), walijskich jako\u00a0Nos Galan Gaeaf<\/a>\u00a0(\u201ewiecz\u00f3r zimowy\u201d), anglosaskich jako\u00a0Blodmonath<\/a>\u00a0(\u201ekrwawy miesi\u0105c\u201d), nordyckich jako \u201ezimowe noce\u201d. Z jednej strony by\u0142 to czas radowania si\u0119 minionymi zbiorami oraz powrotem bliskich do dom\u00f3w, z drugiej strony pojawia\u0142o si\u0119 widmo zimy \u2013 czasu zmaga\u0144 z g\u0142odem, ch\u0142odem i niedostatkiem \u015bwiat\u0142a s\u0142onecznego \u2013 w p\u00f3\u0142nocnej Europie to zim\u0105 i wczesn\u0105 wiosn\u0105 umiera\u0142o najwi\u0119cej ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Druidzi<\/a>\u00a0(kap\u0142ani celtyccy) wierzyli, i\u017c w dzie\u0144 Samhain zaciera\u0142a si\u0119 granica mi\u0119dzy\u00a0za\u015bwiatami<\/a>\u00a0a \u015bwiatem ludzi \u017cyj\u0105cych, za\u015b duchom, zar\u00f3wno z\u0142ym, jak i dobrym, \u0142atwiej by\u0142o si\u0119 przedosta\u0107 do \u015bwiata \u017cywych. Wierzono, \u017ce b\u00f3g \u015bmierci\u00a0Samhain<\/a>\u00a0sprowadza\u0142 wtedy na ziemi\u0119 dusze os\u00f3b zmar\u0142ych w minionym roku, aby odpokutowa\u0142y swoje wyst\u0119pki. Wa\u017cnym elementem obchod\u00f3w Samhain by\u0142o palenie\u00a0ognisk<\/a>, kt\u00f3re mia\u0142y przyci\u0105gn\u0105\u0107 duchy dobre, a odegna\u0107 duchy z\u0142e. Paleniska te by\u0142y r\u00f3wnie\u017c wyrazem czci i wsparcia dla boga s\u0142o\u0144ca i \u015bwiat\u0142a\u00a0Luga<\/a>, nad kt\u00f3rym w tym czasie Samhain zaczyna\u0142 zdobywa\u0107 przewag\u0119 Pr\u00f3bowano przeb\u0142aga\u0107 Samhaina sk\u0142adaj\u0105c mu ofiary \u2013 tak\u017ce z ludzi.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0Samhain<\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

S\u0105dzi si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie z potrzeby odstraszania z\u0142ych duch\u00f3w wywodzi si\u0119 zwyczaj przebierania si\u0119 w \u00f3w dzie\u0144 w dziwaczne stroje i zak\u0142adania masek<\/a>. Symbolem \u015bwi\u0119ta Halloween by\u0142y noszone przez druid\u00f3w czarne stroje oraz du\u017ce rzepy<\/a>, ponacinane na podobie\u0144stwo demon\u00f3w<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Po 835 roku pod wp\u0142ywem chrze\u015bcija\u0144stwa zwyczaj zacz\u0105\u0142 zanika\u0107, gdy uroczysto\u015b\u0107\u00a0Wszystkich \u015awi\u0119tych<\/a>\u00a0zosta\u0142a przeniesiona z maja na 1 listopada. W 998 roku za\u015b\u00a0\u015bw. Odylon<\/a>, francuski benedyktyn i prze\u0142o\u017cony opactwa w Cluny, ustanowi\u0142 2 listopada\u00a0Dniem Zadusznym<\/a>. W\u00a0XIV wieku<\/a>\u00a0wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmar\u0142ych zosta\u0142o wprowadzone do liturgii rzymskiej i upowszechnione w ca\u0142ym Ko\u015bciele.<\/p>\n\n\n\n

Za spraw\u0105\u00a0protestantyzmu<\/a>, tj. reformacji w Anglii, kt\u00f3ra znios\u0142a zar\u00f3wno doktryn\u0119\u00a0czy\u015b\u0107ca<\/a>\u00a0i\u00a0kult \u015bwi\u0119tych<\/a>, oba \u015bwi\u0119ta (Wszystkich \u015awi\u0119tych i Dzie\u0144 Zaduszny) znikn\u0119\u0142y z wi\u0119kszo\u015bci teren\u00f3w brytyjskich, a samo Halloween przetrwa\u0142o tam jedynie w formie lu\u017anych skojarze\u0144. 31 pa\u017adziernika ko\u015bcio\u0142y protestanckie obchodz\u0105\u00a0\u015awi\u0119to Reformacji<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem w Irlandii przetrwa\u0142y zar\u00f3wno \u015bwi\u0119to katolickie jak i pierwotne \u015bwi\u0119to sezonowe. Irlandzcy\u00a0imigranci<\/a>\u00a0sprowadzili tradycj\u0119 do Ameryki P\u00f3\u0142nocnej w latach 40.\u00a0XIX wieku<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

31 pa\u017adziernika 1920 roku w mie\u015bcie Anoka<\/a> w stanie Minnesota<\/a> odby\u0142a si\u0119 pierwsza w Stanach Zjednoczonych parada z okazji Halloween. Uczestnikami parady byli mieszka\u0144cy przebrani<\/a> w kolorowe stroje popularnych postaci. W kolejnych latach poch\u00f3d organizowano corocznie 31 pa\u017adziernika. W roku 1937 Anok\u0119 og\u0142oszono \u015bwiatow\u0105 stolic\u0105 Halloween.<\/p>\n\n\n\n

W drugiej po\u0142owie XX wieku \u015bwi\u0119to trafi\u0142o do zachodniej Europy<\/a>, a po upadku \u017celaznej kurtyny<\/a> pod koniec XX wieku to \u015bwi\u0119to trafi\u0142o do \u015brodkowej i wschodniej Europy<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Pochodzenie nazwy<\/h3>\n\n\n\n

Nazwa\u00a0Halloween<\/em>\u00a0jest najprawdopodobniej skr\u00f3conym\u00a0All Hallows’ E\u2019en<\/em>, czyli wcze\u015bniejszym \u201eAll Hallows’ Eve\u201d \u2013 Wigilia wszystkich <\/a>\u015awi\u0119tychZwyczaje<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Halloweenowe kostiumy w Wirginii<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Scary farm<\/h3>\n\n\n\n

M\u0142odzie\u017c i dzieci opr\u00f3cz organizowania domowych imprez cz\u0119sto odwiedza tzw. straszne farmy (ang.<\/a> scary farm<\/em>), czyli zaadaptowane na ten cel du\u017ce przestrzenie, gdzie tworzone s\u0105 specjalne scenerie, wygl\u0105daj\u0105ce niczym wystr\u00f3j planu film\u00f3w grozy, takich jak Nosferatu<\/em><\/a>, Drakula<\/em><\/a>, Frankenstein<\/a><\/em> czy Mumia<\/em><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Cukierek albo psikus<\/h3>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Cukierek albo psikus<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Do zabaw w Halloween zalicza si\u0119 tak\u017ce zabawa cukierek albo psikus<\/em> (ang. trick or treat<\/em>). Dzieci chodz\u0105 z pojemnikami na cukierki po okolicy i odwiedzaj\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w. Gdy kto\u015b nie chce da\u0107 cukierka, otrzymuje od dzieci w zamian psikusa<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Apple bobbin<\/h3>\n\n\n\n

W tej zabawie nale\u017cy bez u\u017cycia r\u0105k ugry\u017a\u0107 jedno z jab\u0142ek p\u0142ywaj\u0105cych w miednicy z wod\u0105. Jab\u0142ko nieuszkodzone przy zabawie ma oznacza\u0107 szcz\u0119\u015bcie w nadchodz\u0105cym roku[9]<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Inne zabawy<\/h3>\n\n\n\n

Halloweenowe zabawy to r\u00f3wnie\u017c przeskakiwanie przez \u015bwieczki, kt\u00f3re s\u0105 rozstawione w kole na ziemi. \u015awieczki, kt\u00f3re nie zgasn\u0105, to szcz\u0119\u015bliwe miesi\u0105ce w przysz\u0142ym roku. Kolejna gra to wrzucanie orzecha do ogniska. Je\u017celi orzech p\u0119knie z trzaskiem, oznacza to odwzajemnion\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Inn\u0105 popularn\u0105 zabaw\u0105 jest zjadanie bez pomocy r\u0105k wisz\u0105cych na nitkach ciastek i owoc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W ten dzie\u0144 r\u00f3wnie\u017c istniej\u0105 r\u00f3\u017cne formy wr\u00f3\u017cbiarstwa, np. wr\u00f3\u017cenie<\/a> ze spodk\u00f3w<\/a>, wr\u00f3\u017cenie z obierek jab\u0142ek<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W Halloween dzieci i doro\u015bli przebieraj\u0105 si\u0119 za potwory, takie jak wampiry, duchy czy czarownice. Kostiumy s\u0105 r\u00f3wnie\u017c oparte na postaciach z telewizji. Pierwsze kostiumy na Halloween pojawi\u0142y si\u0119 w 1930 roku, wtedy zwyczaj cukierek albo psikus<\/a><\/em> (trick or treat<\/em>) sta\u0142 si\u0119 popularny w Stanach Zjednoczonych. Doro\u015bli urz\u0105dzaj\u0105 pochody przez ulice miast.<\/p>\n\n\n\n

Symbole<\/h2>\n\n\n\n
\"\"\/<\/a>
Dekoracja domu z okazji Halloween<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W Irlandii obowi\u0105zuje zasada, \u017ce po 1 listopada nie zbiera si\u0119 dzikich owoc\u00f3w, bo mog\u0105 by\u0107 zatrute. W regionach Szkocji<\/a>, Anglii<\/a>, Walii<\/a> i Irlandii<\/a> sprz\u0105ta si\u0119 mieszkanie, gasi ogie\u0144 pod kuchni\u0105, a gospodynie wyk\u0142adaj\u0105 jedzenie i napoje, po czym wszyscy id\u0105 spa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Kolorami \u015bwi\u0119ta Halloween s\u0105 czarny i pomara\u0144czowy.<\/p>\n\n\n\n

Jack-o’-lantern<\/h3>\n\n\n\n

Jack-o’-lantern to halloweenowa lampa zrobiona z wydr\u0105\u017conej dyni. W \u015brodku wydr\u0105\u017conej dyni z wyci\u0119tymi otworami stawia si\u0119 \u015bwiec\u0119. Z okazji \u015bwi\u0119ta Halloween tradycj\u0105 sta\u0142o si\u0119 stawianie w oknie lub w drzwiach domostwa latarni.<\/p>\n\n\n\n

Wydr\u0105\u017cona dynia ze \u015bwiate\u0142kiem w \u015brodku dla irlandzkich ch\u0142op\u00f3w oznacza\u0142a b\u0142\u0119dne ogniki uwa\u017cane za dusze tragicznie zmar\u0142ych. W czasie tajemniczych obrz\u0119d\u00f3w miano uwalnia\u0107 ludzkie dusze z cia\u0142 czarnych kot\u00f3w i nietoperzy. Obecnie w wyeksponowanych miejscach dom\u00f3w umieszcza si\u0119 wydr\u0105\u017cone i pod\u015bwietlone od wewn\u0105trz dynie z wyci\u0119tymi kszta\u0142tami r\u00f3\u017cnych postaci oraz, w zale\u017cno\u015bci od wyobra\u017ani domownik\u00f3w, imitacje ludzkich czaszek, szkielet\u00f3w, manekin\u00f3w znanych postaci z horror\u00f3w itp.<\/p>\n\n\n\n

Kontrowersje<\/h2>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z\u00a0poga\u0144sk\u0105<\/a>\u00a0genez\u0105 tego \u015bwi\u0119ta Halloween spotyka si\u0119 z krytyk\u0105 ze strony cz\u0119\u015bci przedstawicieli\u00a0Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego<\/a>,\u00a0prawos\u0142awnego<\/a>,\u00a0episkopalnego<\/a>\u00a0i\u00a0lutera\u0144skiego<\/a>, a tak\u017ce\u00a0\u015awiadk\u00f3w Jehow<\/a>y.<\/p>\n\n\n\n

Od obchodzenia Halloween w Polsce odcinaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c s\u0142owia\u0144skie\u00a0rodzimowiercze<\/a>\u00a0zwi\u0105zki wyznaniowe \u2013 opowiadaj\u0105ce si\u0119 za kultywowaniem rodzimych zwyczaj\u00f3w, zwi\u0105zanych z tradycj\u0105\u00a0Dziad\u00f3w<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Noc z 31 pa\u017adziernika na 1 listopada jest tak\u017ce wa\u017cnym \u015bwi\u0119tem w\u00a0Ko\u015bciele Szatana, przez co niekt\u00f3rzy przedstawiciele Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego pot\u0119piaj\u0105 Halloween, wi\u0105\u017c\u0105c je z kultem\u00a0Szatana<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

 zwyczaj zwi\u0105zany z maskarad\u0105, obchodzony w licznych krajach 31 pa\u017adziernika wieczorem. Odniesienia do Halloween s\u0105 widoczne w kulturze popularnej, g\u0142\u00f3wnie ameryka\u0144skiej. Halloween jest obchodzony najhuczniej w\u00a0krajach anglosaskich, takich jak\u00a0Stany Zjednoczone,\u00a0Kanada,\u00a0Irlandia,\u00a0Australia\u00a0i\u00a0Wielka Brytania. Mimo \u017ce dzie\u0144 nie jest \u015bwi\u0119tem urz\u0119dowym, cieszy si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 po \u015bwi\u0119tach\u00a0Bo\u017cego Narodzenia. Zwyczaj … Continue reading →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-287","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=287"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/287\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":289,"href":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/287\/revisions\/289"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uczniowie.pzpskk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}